English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

حکیم عمر خیام نیشابوری | فلسفه

خیام نیشابوری در حوزه‌ی فلسفه نيز آثاری را نگاشته است. خيّام  چه در «فلسفه مطلق» که به کليّات وجود می‌پردازد و چه در «فلسفه مضاف» که به احکام کلّی علوم می‌پردازد، آثاری را نگاشته است که فهرست گزيده‌ی آن بدين شرح است:

1. «رسالة فی الکون و التّکليف»: موضوع اين رساله، چگونگی پيدايش هستی و تکليفی است که آدمی در قبال خداوند برعهده دارد. اين اثر به سال 473 هجری در پاسخ ابونصر محمدبن عبدالرحيم نسوی (از شاگردان بوعلی سينا) نگاشته شده است. خيّام در اين رساله، شيخ الرئيس را معلّم خويش گفته است. هم‌چنين خيّام، ضمن اين‌که عقلا را در ادراک معنای زندگی، متحيّر خوانده است، ابراز می‌دارد که در انديشه معنای زندگی، او و بوعلی به پاسخی قانع‌ کننده دست يافته‌اند.

2. «ترجمه خطبة الغرّا»: اين رساله، نيايش شيخ الرئيس بوعلی سينا است که توسط خيّام به فارسی ترجمه شده است.

3. «مختصر فی الطّبيعيات»: اين کتاب، درباره‌ی فلسفه‌ی علوم طبيعی نگاشته شده است و به پيدايش طبيعت، معادن، سنگ‌های قيمتی و بعضی اجزای ديگر طبيعت می‌پردازد.

4. «رساله در کليّات وجود»: خيّام در اين رساله «طالبان شناخت خداوند» را چهار گروه متکلّمان، فلاسفه، اسماعيليان و متصوّفه خوانده است و با روش‌شناسی اين چهار، روش متصوّفه را منتهی به معرفت حقيقی می‌داند. اين کتاب به زبان فارسی نگاشته و به فخرالملک بن مؤيد الملک - يکی از پسران نظام الملک - اهدا شده است و بعضی در انتساب آن به خيّام ترديد می‌کنند.

5. «رسالة الوجود»: اين اثر به نام «الاوصاف للموصوفات» نيز خوانده می‌شود و نبايد آن‌را با رساله‌ی پيشين اشتباه گرفت.

و چند کتاب ديگر که در تعليقات علّامه قزوينی بر «چهار مقاله»، فهرست شده است؛ همچنين به کوشش دکتر رحيم رضازاده ملک، سيزده اثر منسوب به خيّام در دانشنامه خيّام گردآمده است.

 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد