English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

حکیم عمر خیام نیشابوری | خیام پژوهی

رباعیات خیام یکی از گره های ناگشوده ادبیات فارسی است. شهرت جهانی حکیم عمر خیام نیشابوری ،ریاضی دان ، منجم و فیلسوف و دانشمند ایرانی، وامدار رباعیات اوست که به او نسبت می دهند. طرفه این است که تا یک قرن پس از مرگ او در هیچ منبع مکتوبی هیچ رباعیی به نام او نقل نشده است و هیچ یک از معاصران او به رباعی سرایی او اشاره ای نکرده اند.

اولین ماخذ موجود که رباعیی به اسم خیام حکیم دارد، رساله ای از امام فخر رازی است.

(متوفی 606 ق ) پس از این تاریخ تعداد متونی که در آنها یک یا چند رباعی به اسم خیام نقل شده است فزونی میگیرد و بدانجا میرسد که در اواسط قرن نهم هجری یعنی حدود 300 سال پس از مرگ خیام ، مجموعه هایی مستقل از رباعیات منسوب به او پدید می آید.

بخشی از پیشگفتار کتاب ارزشمند "رباعیات خیام در منابع کهن" نوشته سید علی میرافضلی:


درباره "رباعیات خیام در منابع کهن"
نقل از وبلاگ آقای سید علی میر افضلی       
http://amiralavi.persianblog.ir/post/136
 
شکسته نفسی جزو عادات  ما ایرانیان است ــ ذمیمه یا کریمه بودنش بماند ــ  و از خود تعریف کردن چندان مقبول نمی افتد. اما امروز می خواهم از خلاف آمد عادت طلبم کام و کمی هم به خودم حال بدهم. ده روز پیش نشانی پستی دکتر شفیعی کدکنی را از دوستی گرفتم و کتابهایم را برایشان فرستادم: رباعیات خیام در منابع کهن ، گنجشک ناتمام. چهار پنج روز پیش که از کمر درد خانه نشین شده بودم، ساعت 9 صبح تلفن زنگ زد و همسرم گوشی را برداشت و گفت شفیعی کدکنی با تو کار دارد. صحبت که کردم صدای استاد را شناختم. از ارسال کتابها تشکر کرد و در تعریف از آنها کلی داد سخن داد که خدا وکیلی قند توی دلم آب شد. کتاب شعر چشمش را گرفته بود و کتاب خیام را یک کتاب آکادمیک پایه دانست. تعریفهای شفیعی را اگر به حساب شاگرد نوازی و تشویق تازه کاران هم بگذاریم باز کلی ارزش دارد! اگرچه استاد بیخودی هم از کسی تعریف نمی کند! این را خودشان فرمودند. حرفهای شفیعی کدکنی تا دو سه روز باعث سرخوشی من بود و یقین پیدا کردم راهی که رفته ام اشتباه نبوده است (البته منظورم کار تحقیق است نه شعر).

بنا به درخواست ناشر کتاب، مرکز نشر دانشگاهی، چند خطی در معرفی کتاب رباعیات خیام در منابع کهن به فارسی نوشته ام که در پی می آید.


رباعیات خیام در منابع کهن
سید علی میرافضلی
تهران. مرکز نشر دانشگاهی. 1382
388ص. (96 تصویر)

 
کتاب رباعیات خیام در منابع کهن در پنج بخش سامان یافته و هدف آن گردآوری رباعیات منسوب به خیام از منابع کهن پیش از قرن نهم هجری بوده است.

در بخش نخست، 28  مأخذ که در آنها 151 رباعی صراحتاً به اسم خیام نقل شده، جای گرفته است. قدیمترین مأخذ این بخش، رساله التنبیه امام فخر رازی (متوفی 606 ق) است.

در بخش دوم، 29 منبع معرفی شده که در آنها تعدادی از رباعیات منسوب به خیام بدون ذکر نام گوینده نقل شده است. سه فقره از منابع این بخش، سراج السّائرین احمد جام، رساله عینیه احمد غزالی و روح الارواح احمد سمعانی، در زمان حیات خیام و در حوزه خراسان نگارش یافته است. از مجموعه 57 مأخذ، 267 رباعی به دست می آید که با حذف رباعیات تکراری تعداد آنها به 164 رباعی می رسد.

در بخش سوم کتاب، توضیحات و یادداشتهایی در مورد رباعیات فراهم آمده درج شده است.

در بخش چهارم، فهرست رباعیات متن بر اساس حروف الفبای قوافی آنها درج شده و نویسنده، آنها را با پنج فقره از مجموعه های مدو‫ّ‌ن رباعیات منسوب به خیام مقایسه کرده است.

بخش پنجم کتاب به تصویر دستنویسهای مورد استفاده اختصاص دارد. در این بخش، 70 تصویر از 31  نسخه خطی که در آنها رباعیاتی از خیام نقل شده، گرد آمده است.
 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد