English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

گفت و گو: خیمه خیام در اردن

مصاحبه گر: آزیتا همدانی
مصاحبه شونده: یوسف بکار
منبع: «مجله سخن عشق »، پاییز و زمستان 1385 ، شماره 31 (از صفحه 5 تا 18)
 
حکیم عمر خیام نیشابوری، شاعر، اخترشناس، ریاضی‏دان و فیلسوف بزرگ ایرانی، چونان فیروزه نیشابور بر تارک انگشتری جهان می‏ درخشد. شهرت عالم‏گیر او مدیون رباعیات اوست که فیتز جرالد آنها را در سده نوزدهم در اروپا ترجمه کرده است. از آن پس بود که رباعیات او به دیگر زبان‏ ها ترجمه شد. از این میان اعراب در دهه دوم قرن 20 از طریق ترجمه ودیع البستانی با خیام و رباعیاتش آشنا شدند و به ترجمه آن از زبان‏ های مختلف، به زبان عربی مبادرت کردند.
 
دکتر یوسف بکار، محقق، نویسنده، منتقد ادبی و استاد دانشگاه یرموک اردن، ازجمله کسانی است که تلاش‏های زیادی در معرفی خیام به عرب‏ زبانان انجام داده است. وی تاکنون 15 عنوان کتاب و مقاله درباره ترجمه‏ های عربی رباعیات خیام و افکار خیامی نوشته است. این پژوهشگر برجسته در زمینه نقد ادبی، ادب تطبیقی و مسائل ادبی نیز آثار فراوانی دارد. استاد بکار به پیشنهاد و همراهی مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی، بنیانگذار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه فردوسی مشهد در سال‏های قبل از انقلاب بوده است و از طرف دولت اردن در آن سال‏ها به مدت هشت سال به این دانشگاه اعزام شده، به تدریس زبان و ادب عرب پرداخته، همانجا نیز فارسی آموخته و با ادبیات ایران آشنا شده است. در شهریور ماه سال جاری به همت شورا و مرکز گسترش زبان و ادبیات فارسی و دانشگاه فردوسی مشهد، بزرگداشتی برای تجلیل از زحمات ایشان در راه معرفی زبان و ادب فارسی به عرب‏زبانان، در مشهد و تهران برگزار شد. در آخرین روز اقامت استاد در تهران، در تاریخ 18/6/85، گفت‏وگویی با ایشان انجام شد که اینک در اختیار شماست.
 
آقای دکتر بکار، نام و فعالیت‏های شما در ارتباط با گسترش زبان و ادب فارسی در کشورهای عربی برای اهل ادب ایران و کشورهای عرب‏ زبان و حتی جهان آشناست. ضمن ابراز خوشحالی از این دیدار مغتنم، در ابتدا مختصری درباره خود و فعالیت‏های تحقیقاتی و دانشگاهی تان بفرمایید.
 
من یوسف حسین نایف بکار هستم، متولد 1942 م. ، در منطقه جسر الجامع اردن. در سال 1965 از دانشگاه بغداد دانشنامه لیسانس و در 1969 از دانشگاه قاهره دانشنامه فوق لیسانس و در 1972 از همانجا دانشنامه دکتری ادبیات عرب گرفتم.
 
در سال 1970 م. از طرف دولت اردن برای تدریس زبان و ادبیات عربی در دانشگاه فردوسی مشهد به ایران آمدم و تا 1978 م. در اینجا مشغول به کار بودم. پس از انقلاب اسلامی به اردن بازگشتم و از آن زمان تاکنون، به جز سال‏هایی که به دانشگاه قطر و چند دانشگاه دیگر برای تدریس اعزام شدم، استاد ادبیات عرب در دانشگاه یرموک اردن بوده‏ام. آثار زیادی در زمینه ادبیات عرب و تعدادی نیز درباره ادبیات فارسی، به‏ خصوص خیام و رباعیاتش، به صورت کتاب و مقاله به چاپ رسانده ‏ام. از میان آثاری که درباره ادبیات فارسی نوشته‏ ام، به مواردی اشاره می‏کنم: ترجمه «سیاست‏نامه» خواجه نظام الملک طوسی به عربی؛ «ما و میراث فارس»، ترجمه کتاب «داستان من و شعر» نزار قبانی با همکاری مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی؛ ترجمه گزیده‏ ای از شعر عربی معاصر از دکتر مصطفی بدوی به فارسی، با همکاری مرحوم یوسفی و مقالاتی همچون: «زبان و ادبیات فارسی در سرزمین‏های عربی»، «جلال الدین رومی در آثار دانشمندان و محققین عرب»، «مشکلات و اشتباهات در ترجمه»، «نگاهی به سیاست‏نامه» و غیره.
 
شما در تمامی مقاطع دانشگاهی در رشته ادبیات عرب تحصیل کرده‏ اید. چگونه و از چه زمانی به وادی ادبیات فارسی وارد شدید و اولین تألیفاتتان پس از آشنایی با این زبان چه بود؟
 
من معتقدم که پیوستگی‏ های زیادی بین دو زبان عربی و فارسی وجود دارد و متخصّصین هر دو زبان باید با زبان کشور دیگر آشنا باشند. زمانی که در مشهد بودم، به تجربه دریافتم که ادبیات فارسی برای مطالعه و حتی تطبیق با ادبیات عرب فضای بسیار وسیعی دارد. پس از آن بود که با استاد وارسته و دانشمند، مرحوم دکتر غلامحسین یوسفی، در گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد آشنا شدم و به پیشنهاد ایشان قرار شد هر دو، زبان خود را به دیگری آموزش بدهیم. در ابتدا زبان انگلیسی رابط هر دوی ما بود. متنی را به انگلیسی می‏نوشتیم، سپس ایشان آن متن را را به عربی ترجمه می‏کردند و من به فارسی؛ البته او از ابتدا در زبان و ادب عرب دست داشت و متون عربی را به راحتی می‏خواند و ترجمه می‏کرد؛ لذا این شیوه در فارسی‏ آموزی من کمک شایانی کرد. پس از آن به فکر تحقیق و مطالعه درباره ادب فارسی افتادم.
 
اولین کارم نیز مقاله‏ ای بود با عنوان: «کوشش‏ های اعراب درباره زبان و ادبیات فارسی»که در سال 1971، یعنی یک سال پس از آمدنم به ایران، آن را دومین کنگره تحقیقات ایرانی در مشهد ارائه کردم. این مقاله در مجموعه مقالات کنگره منتشر شد و سپس در سال 1353، دکتر جعفر شعار آن را به فارسی ترجمه کرد و در شماره‏ های شش تا هشت مجله سخن در سه بخش به چاپ رسید. پس از آن مقاله‏ ای دیگر با نام «زبان و ادبیات فارسی در سرزمین‏های عربی» نوشتم که در مجله دانشکده الهیات دانشگاه‏ فردوسی مشهد، شماره 12، سال 1974 منتشر شد و خانم ملیحه اشرفی آن را به زبان فارسی ترجمه کرد و در شماره‏ های 9 و 10، سال 1987 مجله سخن به چاپ رسید. این خانم همچنین مقاله دیگرم را با عنوان «نگاهی به سیاست ‏نامه»، به فارسی ترجمه کرده که در مجله آینده، شماره سوم، سال 1981 منتشر شده است.



برای دریافت مقاله اینجا را کلیک نمایید.
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد