English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

دمی با خیام

معرف: وحیدزاده دستگردی (نسیم)
«مجله ارمغان، دوره سی و نهم، فروردین 1349- شماره 1»
 
حکیم عمر خیام نیشابوری از جملهء علماء و متفکران نامدار معدود ایران است‏ که در پرتو افکار بلند و اندیشه‏ های تابناک صیت شهرتش سراسر جهان را فراگرفته‏ و آوازهء نام و تراجم سخنان بدیعش بیش از دیگران بر سر زبانها افتاده است.
 
محققان و نویسندگان وی را در حکمت و فلسفه همتای نابغهء بزرگ بوعلی سینا و در نجوم و ریاضیات و لغت و تفسیر و ادب و بالاخره جمیع علوم و فنون استادی بی همال‏ خوانده‏ اند.
 
خیام ذو فنون با همه کمالات و فضائلی که بدون شبهه واجد آن بوده عمدهء شهرت‏ کم نظیر خود را اتفاقا از طریق سروده‏های تفکر آمیز و دلنوازی بدست آورده که در میان انواع سخن به رباعی مشهور و در بعضی از آنها عالیترین اندیشه‏ های انسانی و دقیقترین‏ نکته‏ های حکمی که زادهء مغزی اندیشمند و روحی بلند پرواز است به وضوح‏ مشاهده می گردد.
 
صرف نظر از تعداد و چگونگی این رباعیات و مسئلهء شعر و شاعری خیام که خود بحثی جداگانه است نکته جالب اینکه در میدان سخنوری همانگونه که فردوسی و نظامی و سعدی در شیوه‏ های مخصوص به خود پهلوانانی بلامنازع به شمار می‏روند چون‏ سخن از رباعی به میان آید لا جرم نام خیام بی درنگ به عنوان قهرمان بی‏ بدیل آن در خاطره‏ ها نقش می‏ بندد.
 
محققان و دانشوران جهان از دیر باز در بارهء آثار علمی و ادبی بویژه کمیت و کیفیت رباعیات وی پژوهش‏ها کرده و با ژرف بینی‏های قابل تحسین نقاط مجهولی را معلوم ساخته و از این طریق خدمت شایسته‏ای به دانش و ادب فارسی انجام داده‏ اند.
 
در بین تحقیقات و تتبعاتی که در سالهای اخیر دربارهء اصالت و تنقیح و تهذیب این‏ رباعیات از صدها رباعی مشکوک به وسیلهء فضلای معاصر ایران به عمل آمده این عقیده‏ بیشتر رایج بود که تحقیقات مرحوم فروغی فاضلانه‏ تر و راه را از جهاتی برای محققان‏ بعدی هموارتر ساخته است.

رباعیات حکیمانه و شور انگیز فیلسوف نیشابور از روزگاران گذشته بویژه در سالهای اخیر دوستداران و شیفتگان فراوان داشته و با اشتیاق تمام آرزومند بوده‏ اند که‏ هر روز از اطلاعات تازه ‏تری درباره افکار و اندیشه‏ های بلند او برخوددار گردیده و بر گفته‏ های اصلیش بهتر وقوف یابند.

کتاب دمی با خیام که در این اواخر انتشار یافته خوشبختانه تا حدود زیادی‏ این آرزوی دیرین را بر آورده ساخته و با تجزیه و تحلیلی عالمانه و دوربینی‏ های‏ اندیشمندانه که حکایت از غور و ممارست نویسنده دانشمند آن در تشریح نکات و دقایق‏ پیچیدهء موضوع می کند خواننده را به کمال مطلوب رهبری می نماید.
 
در طریق رسیدن به منظور و مقصود نهائی نویسنده شهیر مبانی تحقیق و تتبع خود را بر وی اصول و پایه‏ هائی قرار می‏دهد که محققان قبلی کمتر بدانها توجه داشته و بدون مجامله و اغراق گوئی باید گفت که جامع‏ترین اثر و تألیفی است که تاکنون در بارهء خیام و رباعیات وی به زبان فارسی نگارش یافته است.
 
مسئلهء شعر و شاعری خیام، شیوهء سخن و اندیشه خیام، رباعیات کلید، رباعیات‏ مشابه، رباعیات مختار، خیام و تصوف، خیام و باطنییان و نکات دیگری که هر محقق‏ کنجاوی باید آنها را مورد تدقیق و توجه قرار دهد مواد کتاب را تشکیل می‏دهد آنگه رباعیاتی که بیشتر مورد وثوق و اعتماد است از جنبه‏ های لفظی و معنوی و رشاقت‏ و انسجام کلام و حسن ترکیب و سنخ فکر و میزان فصاحت و بلاغت آن مورد بحث و سنجش قرار می گیرد.


برای دریافت مقاله اینجا را کلیک نمایید.
 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد