English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

از رباعیات خیام تا آواز شجریان

نویسنده: ویدا طیرانی

حکیم عمر خیام، ریاضی‌دان، فیلسوف و شاعر ایرانی، از دانشمندان بلندآوازه قرن یازدهم‌ میلادی است. تحقیقات خیام نقش بسیار مؤثری در علوم این دوره ایفا کرد و سهم به ‌سزائی نیز در انتقال دانش یونان به غرب داشت.

لذا هیأت نمایندگی ایران، در سال 1995 به سازمان فرهنگی یونسکو، قطعنامه‌ای به منظور بزرگداشت این حکیم بلندمرتبه پیشنهاد کرد. این قطعنامه در کنفرانس عمومی به اتفاق آراء به‌ تصویب رسید و قرار بر این شد که اجلاس این بزرگداشت در ایران صورت گیرد.

کنفرانس عمومی به دلائلی از جمله عکس العمل برخی از محافل، پس از برگزاری چند جلسه به منظور فراهم کردن مقدمات این کنفرانس بین المللی، از ادامه کار دست کشید و این‌ قطعنامه به صورت پیش‌بینی‌شده به مرحله اجرائی نرسید.

پس از آن آقای دکتر احسان  نراقی، مسئول طرح بیت الحکمه، این قطعنامه را پی‌گیری کرد تا آن را به مرحله اجرا برساند. بدین‌ترتیب ایشان در یونسکو، بزرگداشت حکیم عمر خیّام را مجددا در چهارچوب طرح «بیت الحکمه» مطرح کرد.

کمیته علمی طرح «بیت الحکمه» به همت تعدادی از محققین طراز اول در زمینه تاریخ و فلسفه علم، ریاضیات، الهیات، تاریخ هنر، داروسازی، فلسفه و نجوم به فعالیت مشغول است.

هدف این طرح عبارتست از بازسازی جایگاه تمدن اسلامی در تاریخ بشریت و نقشی که این تمدن در احیای علوم و گنجینه‌های فکری و هنری ایفا کرده است و این‌همه به منظور سهولت بخشیدن به تبادل نظر و نشستهائی است که میان کشورهای‌ اسلامی و اروپا صورت می‌گیرد.

از آنجا که آثار خیام نیز سهم به‌سزائی در بازیابی، بارور کردن و انتقال دانش یونان به غرب‌ ایفا کرده است طرح آن در برنامه بیت الحکمه نیز با استقبال محققین مواجه شد.

مانع بزرگی که در راه عملی شدن این کنفرانس بین المللی وجود داشت تأمین بودجه آن بود. زیرا هنگام تصویب قطعنامه کنفرانس خیام در کنفرانس عمومی، بودجه‌ای برای اجرا در نظر گرفته نشده بود چرا که کشور میزبان ایران پیش‌بینی شده بود. لذا آقای نراقی به جمع‌آوری هزینه لازم برای برگزاری این مراسم از خارج از یونسکو بخصوص نزد ایرانیان مقیم آمریکا و اروپا پرداخت.

چهار تن از سفرای ایران نیز در آمریکا، کانادا، آلمان و بلژیک در تأمین هزینه این برنامه‌ شرکت کردند. پس از تأمین بودجه، ابتدای آقای رشدی راشد، مدیر هیأت علمی طرح‌ «بیت الحکمه»، با همکاری گروه تحقیقاتی خود به جمع‌آوری آثار ریاضی و نجومی خیام و چاپ آنها در یک مجلد پرداختند.

بدنبال آن هیأتی به ترجمه این متون از عربی به زبان انگلیسی و فرانسه پرداخت. سپس از بیست نفر از علمای طراز اول که هریک به بخشی از ریاضیات خیام، تحقیقات نجومی و یا شعر او آشنائی داشتند دعوت به عمل آمد تا نتیجه کاوشهای خود را در این کنفرانس ارائه دهند.


برای دریافت مقاله اینجا را کلیک نمایید.
 
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد