English
نما آهنگ ها
رباعیات خیام
اكنون كه ز خوشدلي بجز نام نماند
يك همدم پخته جز مي خام نماند
دست طرب از ساغر مي باز مگير
امروز كه در دست بجز جام نماند!

ايكاش كه جاي آرميدن بودي
يا اين ره دور را رسيدن بودي
كاش از پي صد هزار سال از دل خاك
چون سبزه اميد بردميدن بودي!
تک آهنگ ها

وطن خیام

نویسنده: حسن وحید دستگردی

نه فرخ شد اساس نو نهادن
ره و رسم کهن بر باد دادن‌
به قندیل قدیمان بر زدن سنگ
 به کالای یتیمان بر زدن چنگ


ناروا و ناسزا به خیام روا می دارند بدین برهان که چرا هزار سال قبل خیام فیلسوف و شاعر بود و امروز در امریکا ادیسون خداوند صنعت و اختراع است.

به‌به عجب منطقی و شگفت مقدمه ای و غریب نتیجه ای؟! آفتاب را مذمت می کنند به دلیل اینکه قله دماوند یا هیمالایا از تمام قلل روی زمین بلندتر است. به ماه فلک خرده می گیرند که چرا کشتی در دریا به قوه بخار حرکت می کند! ازگلستان اظهار نفرت می کنند بدین سبب که در چین کاسه‌ چینی ساخته می شود.

اگر با دشمنان ایران عهد بسته‌اند که به تمام نوامیس موزکی‌ و ساسان دست تهتک و تعرض گشوده و بدین نردبان بر بام ثروت‌ و ترقی مادی برانند، باز هم تعرض به خیام یا سعدی موقع ندارد.

زیرا اینان نوامیس عالم بشریتند نه تنها ناموس ایران و مسلم‌ دشمنان خارجی ایران هم بدین گونه هتاکی‌ها هرگز تن در نداده‌ و از این کاسه‌های گرمتر از آش حتما اظهار تنفر و انزجار خواهند کرد.

ملت آلمان همان وقت که با فرانسه مشغول جنگ هولناک‌ است در جشن پاستور باندازه ملت فرانسه اقدام می کند. فرانسه از شکسپیر و شیللر. انگلستان از روسوه و ولتر، آلمان از تولستوی و روسو. و تمام عالم از خیام و سعدی و فردوسی و نظامی و بوعلی سینا احترام‌ کرده و با عظمت از هر یک نام می برند زیرا اینان فرزندان بشرند و تمام افراد بشر بالسویه از هر یک حظ روحانی و جسمانی برده و می‌ برند. مسلم اروپا و امریکا بیشتر از خیام استفاده می کنند تا ایران و اگر معرفی اروپا و امریکا نبود ما هنوز خیام را نمی‌شناختیم گرچه‌ هنوز هم نمی شناسیم. دیوان خیام در هر ملک و ملت هزارها مرتبه طبع‌ و ترجمه شده و امروز در اروپا خانه ای نیست که دیوان خیام در او نباشد هزارها کلوپ و مجمع نیز به اسم خیام در اروپا و امریکا دایر است و تقریبا دو سال قبل در امریکا برای یک نمایش خیام قریب یک میلیون دلار مصرف گردید.

اما در ایران! فقط یک میخانه در خیابان لاله‌زار طهران به اسم خیام افتتاح شده است.

گاه‌گاه هم برای اینکه کوس رسوائی ایران برسربازار عالم زده شود به ناسزا و ناروا از او یادی می کنند.

در باب بستن میخانه خیام چند سال خیام قبل به وزیر علوم عصر بوسیله صفحات ارمغان التماس‌ها کرده و فریادها زدیم و طی آنچه به‌ جائی نرسید فریاد بود. اینک از وزیر علوم جدی و سزاوار ایران‌ آقای تدین انتظار داریم که نام خیام را از در این میخانه برداشته و مقرر دارند که‌ بعد از این نام این گونه اشخاص بزرگ را به مجامع مقدسه از قبیل کتاب‌خانه‌ ها و مجامع علمیه تخصیص دهند.

خیام در عالم بشریت از افلاطون و ارسطو و همو کمتر نیست‌ بلکه یکتنه با هر سه برابر است. زیرا در فلسفه و حکمت همسنگ‌ افلاطون و در شعر و سخن بر همو میچربد و دیوان شعر و تألیفات‌ فلسفی و نجومی او همین مختصر که از تطاول و دستبرد حوادث‌ چنگیزی مصون مانده بر این دعوی برهان قاطع است.

گوهر ذات خیام از مدحت ما مستغنی است و هیچ معرفی‌ نمی تواند او را معرفی کند. خیام در حقیقت وجود مطلق و نور صرف و مصداق این بیت‌ حکیم سبزواری است که در تعریف وجود می گوید:


مفهومه من اعرف الاعیاء
و کنهه فی غایة الخفاء


مدح خیام و قدح خیام فقط معرف مداح و قداح است و گرنه‌ از مدح بر او چیزی نمی‌فزاید و از قدح چیزی کاسته نمی‌شود زیرا:

مادح خورشید مداح خود است
که دو چشمم روشن و نامرمد است


و نیز:

شب پره گو وصل آفتاب نخواهد
رونق بازار آفتاب نکاهد


پس به خیام ناسزا گفتن آنهم در سرزمین و مهد پرورش خیام معرف لیاقت و قابلیت مملکت ایران و هزار مرتبه از کشتن و دریدن (ایمبری) قونسول امریکا بدتر است و دشمنان کشور کیان هیچ‌ دلیل و برهانی بر پستی و شایستگی اسارت این کشور بهتر از این بدست‌ نخواهند آورد. زیرا برهان قاطع برای لیاقت آزادی و استقلال ایران‌ پرورش خیام‌ها و سعدی‌ها است و در مجامع بین‌المللی عالم‌ دشمن استقلال هرگاه ما را به دشمنی خیام و عداوت سعدی معرفی کرد اسارت و عبودیت ما را تمام ملل و نحل بیدرنگ تصدیق خواهند نمود.

وطن خیام
وطن خیام را هم نکوهش می کنند که چرا هزار سال قبل‌ خیام پرور بوده و امروز امریکا ادیسون آور است!!

این منطق و استدلال هم با منطق نخستین برابر و نسبت طرفین‌ قضیه نسبت آسمان و ریسمانست!!

آری به وطن خیام و مادر ایران یک ایراد وارد است که چرا هزار سال قبل عبقری پرور و خیام و بوعلی آور بود ولی امروز از آنگونه فرزندان سترون مانده و در دوره ای که امریکا فرزندی مثل‌ ادیسن می‌پرورد وطن خیام فرزندان (ایمبری کش) و ناسزاگو به خیام را تربیت می کند.

این ایراد هم در حقیقت به وطن وارد نیست زیرا این کشور همان کشور و این همان مادر است و علت عقیم شدن ما در فقدان‌ پدران بزرگ است که بر اثر حادثهء خونین چنگیزی و امثال آن‌ محو و نابود شده و بیگانگان به جای آنان بر نشسته و به کلی نسل و نژاد ایرانی و سرشت عظمت و قهرمانی از بین رفته است.

مسئله خرابی یک قوم یا یک ملت به علت خرابی نسل و عوض‌ شدن نژاد یکی از مسائل مسلمه و تمام علمان بزرگ و فلاسفه بدان‌ معتقدند و در انسان و حیوان تاثیرات محسوس دارد.

یک اسب تازی خوب را ایل نشینان و اسب پروران از پدر و مادر نجیب و اصیل بوجود می آورند و مسلم می دارند که اگر یک‌ طرف اصالت نداشت چون نتیجه همیشه تابع اخس مقدمتین است نژاد و کره آنان نیز اصالت نخواهد داشت و قیمت اسب نجیب برای این‌ قائل نمی شوند.

همچنین فرزندان عبقری و بزرگ از پدر و مادر عبقری و بزرگ بوجود می آیند و اگر یکطرف بی‌اصل و نانجیب شد نتیجه‌ هم تابع او است.

نژاد ایران مسلم در نتیجه سلطهء مغول و تازی و آمیزش با کنیزان و غلامان سیاه حبشی تباه گردیده و اصالت و نجات خود را از دست داده و از این سبب بجای بوعلی سینا و خیام ایمبری کش و ناسزاگو به خیام و سعدی در ایران نشو و نما می کند.

پس باز هم وطن خیام گناه ندارد و(هرچه هست از قامت‌ ناساز بی‌اندام ماست) و به چاره نژاد ناپاک باید پرداخت.

حکیم فردوسی نسل و نژاد کنونی را نهصد سال قبل پیش‌ بینی کرده و تمام سیر و احوال و رذایل اخلاق آنان را با یک دنیا تاسف‌ و تحسر در طی نامه ای که رستم‌پور هرمزد سردار لشکر ایران در جنگ با تازیان در قادسیه به برادر خود نگاشته چنین شرح می دهد:

***

یکی نامه سوی برادر به درد
نبشت و سخنها همه ياد کرد
نخست آفرين کرد بر کردگار
کزو ديد نيک و بد روزگار
دگر گفت کز گردش آسمان
پژوهنده مردم شود بد گمان
گنهکار تر در زمانه منم
از ايرا گرفتار آهرمنم
که اين خانه از پادشاهی تهيست
نه هنگام فيروزی و فرهيست


برای دریافت مقاله اینجا را کلیک نمایید.
خبرنامه
كتاب شناسي



تحلیل شخصیت خیام
پدیدآورنده: محمد تقی جعفری تبریزی
ناشر: تهران، کیهان - 1364
تعداد صفحه: 365
ادامه
خیام پژوهان

ادوارد فیتزجرالد